Σε ένα από τα πιο τρελά σκηνικά στην ιστορία του FA Cup, ο Ντάνιελ Αμοκάτσι ξεγέλασε τους πάντες για να κάνει αλλαγή τον εαυτό του και να δώσει στην Έβερτον έναν απρόσμενο τίτλο.
7 Μαΐου 1994, Γκούντισον Παρκ. Βρισκόμαστε στο ημίχρονο της τελευταίας αγωνιστικής της σεζόν στην Πρέμιερ Λιγκ και η Έβερτον, που έχει να κερδίσει εντός έδρας δύο μήνες, ηττάται από τη Γουίμπλεντον με 1-2. Το σκορ αυτό δυστυχώς την οδηγεί στην Πρώτη Κατηγορία (σημερινή Τσάμπιονσιπ) και στον πρώτο υποβιβασμό της τα τελευταία 50 χρόνια. Τα «Ζαχαρωτά» έχουν ήδη δει τρεις διαφορετικούς προπονητές στον πάγκο, με τον Ουαλό Μάικ Γουόκερ να καλείται μέσα σε 45 λεπτά να σώσει την παρτίδα σε μία καθ’ όλα καταστροφική σεζόν. Την ίδια στιγμή στο Γκενκ του Βελγίου, ο Ντάνιελ Αμοκάτσι της Κλαμπ Μπριζ σκόραρε το 14ο γκολ του στη χρονιά και κρατούσε την ομάδα του ζωντανή στη μάχη του τίτλου, κόντρα στην Άντερλεχτ, για μία ακόμα (και τελευταία) αγωνιστική.
Τελικά η Έβερτον κατάφερε να κάνει την ανατροπή και να υποβιβάσει στη θέση της της Σέφιλντ Γιουνάιτεντ, ενώ η Κλαμπ Μπριζ παρά τις εντυπωσιακές της επιδόσεις δεν κατάφερε να κατακτήσει το πρωτάθλημα και κατέληξε 2η, δίνοντας ωστόσο την απαραίτητη ώθηση στον Αμοκάτσι ώστε να λάμψει στο Μουντιάλ του καλοκαιριού στις ΗΠΑ. Η Νιγηρία μπορεί να γνώρισε έναν πικρό αποκλεισμό στην παράταση κόντρα στην Ιταλία στους «16» (κέρδιζε μέχρι το 88′), όμως αυτή η πορεία ήταν αφορμή για πολλά μέλη του ρόστερ να πάρουν μεταγραφή σε καλύτερα πρωταθλήματα, σε καλύτερες ομάδες.
Όπως μάλλον φαντάζεστε, ή ήδη ξέρετε, ο 22χρονος τότε Αμοκάτσι μετακόμισε στο Μερσεϊσάιντ για χάρη της Έβερτον έναντι τριών εκατομμυρίων λιρών. Τα «Ζαχάρωτα» στόχευαν σε μία σαφώς πιο βελτιωμένη πορεία, έχοντας μάλιστα επενδύσει κατά τη διάρκεια της μεταγραφικής περιόδου πάνω από δέκα εκατομμύρια για να φέρουν παίκτες όπως ο αξιόπιστος μέσος Βίνι Σάμγουεϊς και ο θρυλικός Ντάνκαν Φέργκιουσον. Ο τελευταίος ωστόσο, όπως φαντάζει λογικό σήμερα, ήταν ο λόγος που ο Αμοκάτσι χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα μέσα στη σεζόν (μόλις 18 εμφανίσεις στην Πρέμιερ Λιγκ), αφού στο ρόστερ υπήρχε επίσης ο αρχισκόρερ της ομάδας, Πολ Ραϊντάουτ.
Ίσως βέβαια δεν υπήρχε μόνο αυτός ο λόγος. Παρά την αισιοδοξία που επικρατούσε πριν ξεκινήσει η σεζόν, το σύνολο του Γουόκερ συνέχισε το ίδιο τραγικά, όπως είχε τελειώσει την προηγούμενη. Δώδεκα παιχνίδια χωρίς νίκη ήταν αρκετά ώστε ο πάγκος να μείνει ξανά κενός στις αρχές Νοεμβρίου, και ο πρώην παίκτης της ομάδας, Τζο Ρόιλ, να επιστρατευτεί πριν από το απόλυτο ντέρμπι της πόλης, κόντρα στη Λίβερπουλ. Ο Αμοκάτσι, που με τον Γουόκερ, είχε εξασφαλίσει θέση βασικού, φάνηκε από την αρχή να μην βρίσκεται στις προτιμήσεις του νέου τεχνικού, που έπαιζε ένα πιο παραδοσιακό στιλ παιχνιδιού βασισμένος στο έτσι κι αλλιώς βρετανικό ρόστερ της ομάδας – μοναδικοί ξένοι εκτός του Αμοκάτσι, ήταν ο Σουηδός Άντερς Λίμπαρ και ο Αυστραλός Τζέισον Κίρτον.
Ο Ρόιλ κέρδισε το πρώτο του παιχνίδι (2-0) στον πάγκο κόντρα στη Λίβερπουλ, ενώ τα πήγε παρομοίως καλά και στη συνέχεια, ολοκληρώνοντας τον πρώτο του μήνα με το απόλυτο νικών. Τα «Ζαχαρωτά» δεν κινδύνευαν πια, τελικά έχασαν μόλις έξι ακόμα φορές μέχρι το τέλος της σεζόν, και μάλιστα μπορούσαν πια να θέσουν κι έναν φιλόδοξο στόχο, να κατακτήσουν το FA Cup. Αποκλείοντας κατά σειρά τις Ντέρμπι, Μπρίστολ Σίτι, Νόριτς και Νιουκάστλ χωρίς καν να δεχθούν γκολ, έπρεπε στον ημιτελικό να υπερπηδήσουν το εμπόδιο της Τότεναμ ώστε να φτάσουν στον μεγάλο τελικό κόντρα στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.
Ο ημιτελικός είχε προγραμματιστεί να διεξαχθεί στο ουδέτερο Έλαντ Ρόουντ της Λιντς και από την αρχή η Έβερτον φάνηκε πιο έτοιμη από την αντίπαλό της. Με τη συμπλήρωση μιας ώρας αγώνα, τα «Ζαχαρωτά» προηγούνταν ήδη με δύο τέρματα, όμως το ποιοτικό σύνολο του Τζέρι Φράνσις δεν έμελλε να τα παρατήσει. Η παρέα των Ποπέσκου, Άντερτον, Σέρινγχαμ και Κλίνσμαν μείωσε τρία λεπτά αργότερα (63′) σε 2-1 και άρχισε να πιέζει ασφυκτικά για την ισοφάριση. Τα πράγματα μάλιστα πήραν μία ακόμα χειρότερη τροπή, όταν μερικά λεπτά μετά ο Ραϊντάουτ έπεσε στο χορτάρι και άρχισε να σφαδάζει, κρατώντας το γόνατό του.
Ο φυσιοθεραπευτής Λες Χελμ ενημέρωσε τον Ρόιλ ότι ο Άγγλος επιθετικός θα μπορούσε να δοκιμάσει το πόδι του για μερικά λεπτά και έτσι ο απορροφημένος από τον αγώνα προπονητής σήκωσε από τον πάγκο τον Αμοκάτσι για προθέρμανση σε περίπτωση που ο Ραΐντάουτ δεν θα μπορούσε να συνεχίσει. Στην επόμενη φάση βρέθηκε ξανά στο χορτάρι και ο Ρόιλ με τον Χελμ βρέθηκαν ξανά στο μέσο μιας συζήτησης στα όρια του γηπέδου, όσο η ευθύνη των αναπληρωματικών έμεινε να βαραίνει τον βοηθό προπονητή Γουίλι Ντόνακι. Κάπου εκεί ο Αμοκάτσι είδε μία μοναδική μεν, θεότρελη δε, ευκαιρία.
«Έτσι ήθελε ο Θεός να συμβεί. Όταν ακόμη μεγάλωνα στη Νιγηρία, έναν αγώνα δεν θέλαμε να χάσουμε, τον τελικό του FA Cup. Ψάχναμε εναγωνίως για ένα σπίτι με τηλεόραση και μαζευόμασταν δεκάδες άτομα τριγύρω για να τον δούμε. Να βοηθήσω εγώ την ομάδα να φτάσει εκεί, ήταν στο μυαλό μου σαν θεϊκή παρέμβαση. Η Τότεναμ ήταν μία πολύ ποιοτική ομάδα, η ισοφάριση ήταν θέμα χρόνου, όμως φαινόταν να έχουν μία αδυναμία στην άμυνα – κανείς δεν κάλυπτε στο δεύτερο δοκάρι», θα δηλώσει ο Αμοκάτσι, αφού νωρίτερα έχει φέρει εις πέρας κάτι το αδιανόητο.
Όσο ο Ραϊντάουτ είναι στο έδαφος και επικρατεί αναβρασμός, ο Νιγηριανός προσποιείται ότι μιλά από απόσταση με τον Ρόιλ και ξαφνικά σπριντάρει ως τον πάγκο, όπου και ενημερώνει τον υπεύθυνο αλλαγών, Τζίμι Γκάμπριελ, ότι του έγινε νόημα ώστε να περάσει ως αλλαγή. Αυτός ειδοποιεί με τη σειρά του τον Ντόνακι και κάπως έτσι, υπό τον φόβο η ομάδα να αγωνιστεί έστω και μερικά λεπτά με παίκτη λιγότερο, ο τέταρτος διαιτητής υποδεικνύει με τον φωτεινό πίνακα μία απροσδόκητη αλλαγή.
Απροσδόκητη σίγουρα για τον Ρόιλ, που μόλις παίρνει χαμπάρι τι έχει γίνει πίσω από την πλάτη του, αρχίζει έξαλλος να φωνάζει. «Τι στον δι@@ολο κάνετε;», εκρήγνυται στον τέταρτο και τον Ντόνακι, ενώ μοιάζει έτοιμος να μπει στο γήπεδο και να σκοτώσει τον Αμοκάτσι. Όσο ο Άγγλος τεχνικός «καπνίζει» στον πάγκο και η Έβερτον αμύνεται μαζικά, ο Νιγηριανός περιμένει την ευκαιρία του. Ακριβώς όπως το έχει προβλέψει, ή έστω έτσι δηλώνει, όταν ο Γκρέιαμ Στιούαρτ βγαίνει στο 82′ στην αντεπίθεση και βρίσκεται στο πλάι για να σεντράρει, ο Αμοκάτσι δεν κινείται προς τους αμυντικούς, αλλά περιμένει στο δεύτερο δοκάρι, ακριβώς εκεί που φτάνει η μπάλα κι αυτός με χαρακτηριστική ευκολία γράφει το 3-1.
Τα γελάκια στον πάγκο, η άβολη σιωπή του ταυτόχρονα εκνευρισμένου και χαρούμενου Ρόιλ, και ο παιδικός ενθουσιασμός του Αμοκάτσι δεν προλαβαίνουν να κοπάσουν, αφού με τη συμπλήρωση του 90λέπτου, σε μία φάση καρμπόν, ο Νιγηριανός σκοράρει ξανά στο δεύτερο δοκάρι, γράφει το τελικό 4-1 και στέλνει την ομάδα του πανηγυρικά στο Γουέμπλεϊ για πρώτη φορά ύστερα από πέντε χρόνια. «Ήταν το πεπρωμένο μου. Αν δεν είχα σκοράρει, λογικά δεν θα φορούσα ποτέ ξανά τη φανέλα της Έβερτον».
Εκείνη την εποχή η τηλεοπτική κάλυψη δεν ήταν τόσο ενδελεχής όσο σήμερα. Οι δημοσιογράφοι ίσως κάτι είχαν αντιληφθεί, όμως δεν κατάλαβαν ακριβώς τι συνέβη, γιατί ο Ρόιλ φαινόταν τόσο έξαλλος κατά τη διάρκεια της αλλαγής. Μάλιστα ήταν ο ίδιος που έδωσε την «αποκλειστικότητα» κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου. «Είναι η καλύτερη αλλαγή που δεν έχω κάνει ποτέ». Ενώ στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και οι μετέπειτα δηλώσεις του συμπαίκτη του Μπάρι Χορν: «Τότε γελούσαμε, γνωρίζαμε τον Νταν [Αμοκάτσι] και ξέραμε πως ήταν τόσο ευχάριστος, όσο και θεότρελος τύπος. Δεν είχαμε ιδέα ότι εκείνα τα δύο τέρματα θα αποδεικνύονταν καθοριστικά για τις επόμενες ημέρες, τους επόμενους μήνες, ακόμα και τα επόμενα χρόνια της ομάδας – αυτός είναι μέχρι και σήμερα ο τελευταίος της τίτλος».
Η δημοσιότητα που θα πάρει ο Αμοκάτσι, και φυσικά η αυτοπεποίθηση, θα τον κάνει να σκοράρει τρεις φορές στα τέσσερα επόμενα παιχνίδια της Έβερτον – κάτι επίσης «τρελό» για έναν παίκτη, που δεν έχει εμφανιστεί καθόλου στην Πρέμιερ Λιγκ από τις 26 Νοεμβρίου έως τις 15 Μαρτίου. «Ήμουν σε φοβερή φόρμα ακόμα κι αν δεν αγωνιζόμουν πολύ. Μόλις μπήκα στα αποδυτήρια μετά τον ημιτελικό, ο Ρόιλ έσπευσε να με αγκαλιάσει. Μου υποσχέθηκε πως από τη στιγμή που βοήθησα την ομάδα να φτάσει στον τελικό, θα αγωνιζόμουν εκεί έστω κι ας ήταν ένα λεπτό, και κράτησε την υπόσχεσή του. Στο τέλος είπε, “καλή δουλειά Νταν, όμως αν επιχειρήσεις ξανά κάτι τέτοιο, δεν θα ξαναπαίξεις για την Έβερτον”. Είχε δίκιο», θα παραδεχθεί γελώντας ο Αμοκάτσι.
Το σπόιλερ έχει ήδη γίνει, όμως τα «Ζαχαρωτά», ενάμιση μήνα μετά το παραπάνω σκηνικό, επικράτησαν της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ στον τελικό του FA Cup, χάρη σε μία κεφαλιά του «θύματος» του Αμοκάτσι, Ραϊντάουτ. Ο Νιγηριανός, όπως του είχε υποσχθεί ο Ρόιλ, πέρασε στον αγωνιστικό χώρο για τα τελευταία 21 λεπτά της αναμέτρησης και το σφύριγμα της λήξης βρήκε τους δύο άνδρες να πανηγυρίζουν αγκαλιασμένους, με τον Αμοκάτσι μάλιστα να φοράρει έναν iconic μπλε μπερέ!
Η επόμενη σεζόν, ξανά υπό τον Ρόιλ, ήταν σαφώς καλύτερη (η Έβερτον τερμάτισε 6η), όμως ο Αμοκάτσι και πάλι δεν λογιζόταν ως βασικός. Χρησιμοποιήθηκε κυρίως κατά το διάστημα, όπου ο Ντάνκαν Φέργκιουσον φυλακίστηκε (!) για ένα φάουλ, και μάλλον ήταν ικανοποιημένος με τις 32 συμμετοχές του και τα οκτώ τέρματα σε όλες τις διοργανώσεις. Το καλοκαίρι τον βρήκε τελικά να παίρνει μεταγραφή στην Μπεσίκτας, σε μία κίνηση που μάλλον ικανοποίησε και τις δύο πλευρές. Τακτικό θύμα τραυματισμών, μετά από μία τριετία στην Τουρκία, η καριέρα του έληξε άδοξα σε ηλικία μόλις 27 ετών.
Είναι απορίας άξιο πως γίνεται το αγγλικό ποδόσφαιρο να «γεννά» τόσες παλαβές ιστορίες, με καθεμιά να σε εκπλήσσει ακόμα περισσότερο από την προηγούμενη. Ή να σε κάνει να αναρρωτιέσαι πως γίνεται να μην έχεις ακούσει κάτι τόσο εξωφρενικό. Ο Ντάνιελ Αμοκάτσι πήρε ένα αφελές ρίσκο μίας άλλης εποχής, απ’ αυτά που στιγματίζουν την καριέρα του μέσου παίκτη, όμως κόντρα σε προπονητές, αντιπάλους και ποδοσφαιρική «δικαιοσύνη» τα κατάφερε. Και στην τελική τι έκανε; Είδε πως η ομάδα του τον χρειάζεται, έκανε αλλαγή τον εαυτό του και της χάρισε έναν ιστορικό τίτλο, τον τελευταίο της ως σήμερα…
